Milli parklar ve diğer korunan alanlara ilişkin düzenlemeler içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Düzenleme ile milli park olarak ilan edilen veya edilecek alanların sınırlarının, ekolojik dengeyi koruyacak şekilde yeniden belirlenmesi öngörülüyor.
Kanuna göre, doğal çevreyi oluşturan biyolojik çeşitliliğin ve bu çeşitliliği barındıran ekosistemlerin korunmasına yönelik denetim yetkisi Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne verildi. Genel Müdürlük, nesli tehdit altında bulunan bitki ve hayvan türlerinin korunması ile biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla idari yaptırım uygulayabilecek. Bu kapsamda yürütülecek denetim faaliyetleri için kurum bütçesine gerekli ödenek ayrılacak.
Yeni düzenlemeyle, kanun metninde yer alan bazı kavramlar da yeniden tanımlandı. Buna göre “alan kılavuzu”, korunan alanlarda ziyaretçi yönetimini sağlamak üzere bölge halkı arasından seçilen ve gerekli eğitimi tamamlayarak kimlik alan kişiler olarak tanımlandı.
“Av ve doğa koruma memuru” ise mevzuata aykırı faaliyetlerin takibi, biyolojik çeşitliliğin korunması, av ve yaban hayvanlarının izlenmesi ve sayımı gibi görevleri yerine getirmek üzere eğitilen ve görevlendirilen Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü personeli olarak belirlendi.
Korunan alanların planlama süreci genişletiliyor
Kanunla birlikte, milli park dışındaki korunan alanlar için de milli parklarda uygulanan plan hazırlama süreci geçerli olacak. Bu kapsamda milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları için uzun devreli gelişme planı, gelişme planı ve yönetim planı hazırlanacak.
Söz konusu planlar, ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanacak veya hazırlattırılacak. İmar planları ise bu gelişme planlarına uygun şekilde hazırlanarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı onayıyla yürürlüğe girecek.
Turizm yatırımlarına izin verilebilecek
Düzenleme kapsamında, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile turizm merkezleri dışında kalan milli park ve tabiat parklarında, kamu yararı bulunması ve planlara uygun olması şartıyla turistik tesisler yapılmasına izin verilebilecek.
Bu kapsamda gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri lehine tesis edilecek intifa hakkı süresi 49 yılı geçemeyecek. Süre sonunda tüm tesisler Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne devredilecek. İşletmenin başarılı olduğunun belgelenmesi halinde ise bu süre, belirlenen bedel karşılığında 99 yıla kadar uzatılabilecek.
Kaçak yapılara el konulacak
Kanuna göre, milli parklar ve diğer korunan alanlarda tescil yasağı kapsamında bulunan yapı ve tesislere doğrudan el konulabilecek. İnşa halinde olanlar dahil bu yapılar, gerekli görülmesi halinde Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından derhal yıkılabilecek veya değerlendirmeye alınabilecek.
Yeni düzenleme ile korunan alanlarda yapılacak faaliyetlerin planlı şekilde yürütülmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Sözleşmelerin tarafı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü olacak
Milli Parklar Kanunu kapsamında kalan orman vasıflı olanlar dahil Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce işlemleri yürütülen ve bedelleri tahsil edilen turizm izinleri Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne devrediliyor.
Genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde, mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutularak girilen ve belirli bir yetiştirme programı sonrası yeterliklerini alarak kurumlarında müfettiş, denetçi, denetmen ve kontrolör kadrolarında bulunanlar Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünde müfettiş kadrolarına atanabilecek. Bu kapsamda müfettiş olarak atanacakların sayısı 10’u geçemeyecek.
Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce işlemleri yürütülen ve bedelleri tahsil edilen turizm izinleri, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne devredilecek. Sözleşme hükümlerinin yürütülmesine ilişkin işlemler 1 Ocak 2026’dan itibaren Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak. Daha önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca üst hakkı tesis edilen taşınmazlara ait sözleşmelerin tarafı 1 Ocak 2026’dan itibaren sözleşmeler yenilenmeksizin Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü olacak.
Özel bütçeli idareler arasına dahil edilen Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün daha önce faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerine ait önceki yıllara ait yıl sonu karları Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne aktarılacak.
Düzenlemeyle, Kara Avcılığı Kanunu’nda yer alan tanımlarda değişikliğe gidiliyor. “Çevre ve Orman Bakanlığı” ibaresi, “Tarım ve Orman Bakanlığı” ile “özel avlaklar”, “devlet avlağı”, “örnek avlak” ve “Avlanma izin ücreti” bentlerinde yer alan “Çevre ve Orman Bakanlığı” ibaresi “Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü” ile değiştiriliyor.
Saha bekçiliğinde sözleşmeli personelin de çalıştırılabilmesine imkan sağlanıyor.
Tanımlardaki, “av koruma memurları” ifadesi “av ve doğa koruma memuru” şeklinde değiştiriliyor ve tanımlamada düzenlemeye gidiliyor.
Av komisyonlarına temsilci veren idarelerde değişikliğe gidilen kanunla Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne ilişkin uyum düzenlemesi de yapılıyor.
