İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen 2026 Dünya Ekonomik Forumu, bu yıl küresel düzenin derinleşen meşruiyet krizinin açık şekilde tartışıldığı bir zirveye dönüştü. Uluslararası hukukun işleyişi, çok taraflı sistemin tıkanması ve adalet sorunu, Davos gündemine damga vurdu. Zirvede dile getirilen eleştiriler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yıllardır vurguladığı “Dünya 5’ten büyüktür” itirazını yeniden uluslararası sahneye taşıdı.

Zirve boyunca yapılan konuşmalar, küresel sistemin artık sadece ekonomik değil, hukuki ve siyasi açıdan da ciddi bir sorgulamayla karşı karşıya olduğunu gösterdi. Trump’ın sert mesajları ve Batılı liderlerden gelen itiraf niteliğindeki açıklamalar, Davos’un temsil ettiği küresel düzenin güçlükle ayakta durduğunu ortaya koydu.

Trump faktörü Davos’un dilini değiştirdi

Bu yıl Davos’ta en çok konuşulan isimlerin başında Donald Trump geldi. Trump’ın mevcut küresel düzene yönelik sert eleştirileri; serbest piyasa dogmaları, çok taraflı diplomasi anlayışı ve küresel elitler üzerinde ciddi bir rahatsızlık yarattı. Zirve kulislerinde, Davos’un artık “rahatsız edici gerçeklerle yüzleşmek zorunda kaldığı” yorumları yapıldı.

Trump’ın çıkışları, 2009 yılında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Davos’taki “One Minute” tepkisini hatırlattı. Erdoğan’ın Gazze saldırılarının hemen ardından İsrail Başbakanı Şimon Peres’e ve panel moderatörüne gösterdiği sert tepki, küresel elit düzene yöneltilmiş ahlaki bir itiraz olarak tarihe geçmişti.

Aradan geçen 17 yıla rağmen Davos’un temel çelişkilerinin değişmediği görülürken, bu kez aynı itirazlar farklı aktörler tarafından ve daha yüksek sesle dile getirildi. Zirvede öne çıkan soru ise netti: Küresel düzen gerçekten değişiyor mu, yoksa Davos sadece değişiyormuş gibi mi yapıyor?

BM sistemi ilk kez Batı’dan açık eleştiri aldı

Davos 2026’nın en dikkat çekici kırılma noktalarından biri, Birleşmiş Milletler sistemine yönelik eleştirilerin artık sadece “küresel güney”den değil, Batılı liderlerden de gelmesi oldu. Bu tablo, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5’ten büyüktür” tezinin uluslararası hukuk zemininde yeniden tartışılmaya başlandığını gösterdi.

Erdoğan’ın özellikle BM Güvenlik Konseyi’nin veto mekanizmasına yönelik eleştirisi, zirvede yeniden gündeme geldi. Beş daimî üyenin veto yetkisinin, uluslararası hukukun evrensellik ilkesini fiilen askıya aldığı ve sistemi güç dengelerine dayalı bir yapıya dönüştürdüğü vurgulandı.

Kanada Başbakanı’ndan dikkat çeken itiraf

Zirvede en çok yankı uyandıran açıklamalardan biri Kanada Başbakanı Mark Carney’den geldi. Carney, BM sisteminin günümüz krizlerine çözüm üretmekte yetersiz kaldığını ve mevcut yapının ciddi bir temsil ve adalet sorunu yarattığını kabul etti. Bu açıklama, Davos kulislerinde “Batı’dan gelen nadir bir itiraf” olarak değerlendirildi.

Carney’nin sözleri, Gazze, Ukrayna, Suriye ve Yemen gibi krizlerde Güvenlik Konseyi’nin veto mekanizması nedeniyle işlevsiz kaldığı yönündeki eleştirileri güçlendirdi. Batı dünyasında ilk kez bu tıkanıklığın yalnızca siyasi değil, hukuki bir sistem krizi olarak tanımlanmaya başlandığına dikkat çekildi.

Türkiye “Barış Kurulu”nda temsil edildi

Zirve kapsamında Trump’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı “Barış Kurulu”na bizzat davet ettiği, Türkiye’yi ise Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın temsil ettiği açıklandı. Beyaz Saray, Fidan’ın Gazze odaklı bir “Yürütme Kurulu” formatında, bazı uluslararası isimlerle birlikte yer alacağını duyurdu.

Bu çerçevede ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkanlık Özel Temsilcisi Steve Witkoff, eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ve Jared Kushner gibi isimlerin de süreçte yer aldığı belirtildi.

Ekonomide büyüme var, paylaşım yok

Davos’ta ekonomi başlığı altında en çok tartışılan konu, küresel büyümenin neden toplumsal refaha yansımadığı oldu. 13,5 trilyon dolarlık varlık yöneten BlackRock CEO’su Larry Fink’in “Sistem 30 yıldır halka yeterince bir şey vermedi” sözleri, zirvenin ruh halini özetleyen açıklamalardan biri olarak öne çıktı.

Yapay zekânın beyaz yakalı istihdam üzerindeki etkisi ve artan sosyal huzursuzluk riski, Davos’un merkez gündemlerinden biri haline geldi.

Kriz yöneten değil, kriz üreten bir yapı eleştirisi

Ukrayna ve Orta Doğu başlıkları, resmi oturumların yanı sıra kapalı toplantılarda ele alındı. ABD merkezli analizlerde, küresel sistemin artık “kriz yöneten” değil, “kriz üreten” bir yapıya dönüştüğü vurgulandı.

Trump’ın yaklaşımı ise şu başlıklarda özetlendi:

Uzun süreli dış angajmanlardan kaçınma

Ekonomik ve askeri gücü pazarlık unsuru olarak kullanma

Müttefiklere koşulsuz güvenlik şemsiyesi sunmama

Bu tablo, özellikle Avrupa delegasyonlarında ciddi bir tedirginlik yarattı.

Hukuki tablo net: Sistem var, adalet yok

Uluslararası hukuk perspektifinden bakıldığında, BM Güvenlik Konseyi’nin yapısının meşru ancak adil olmadığı görüşü Davos’ta sıkça dile getirildi. Kurallara uygun kurulmuş bir sistemin, sonuçları itibarıyla eşitlik ilkesini ihlal ettiği vurgulandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Dünya 5’ten büyüktür” söyleminin, bir siyasi sloganın ötesinde, uluslararası hukukun yeniden inşasına yönelik normatif bir çağrı olduğu değerlendirmesi öne çıktı.

Davos’un açık gerçeği: Güç değil, kontrol kaybı

Zirvenin en net çıktılarından biri, Davos’un küresel gündemi belirleyen değil, gündemin gerisinden gelen bir platforma dönüşme riskiyle karşı karşıya olduğunun kabul edilmesi oldu. ABD basınında yer alan “Davos, Trump sonrası dünyayı değil; Trump’ın geri döndüğü dünyayı anlamaya çalışıyor” tespiti, zirvenin ruh halini özetledi.

Davos 2026, çözüm üreten bir zirveden çok; yaklaşan fırtınayı hisseden ancak yönünü tayin edemeyen bir küresel vitrin olarak kayda geçti.